Ο κ. Θανάσης Νώλτσης μάς έστειλε το παρακάτω κείμενο, με αφορμή μια τυχαία αλλά βαθιά συγκινητική ανακάλυψη στο διαδίκτυο. Πριν από λίγες ημέρες, αναζητώντας πληροφορίες, βρήκε ένα γράμμα που είχε αποστείλει το 2016 ο αδελφός του, Γιώργος Νώλτσης, προς τον διευθυντή του Γυμνασίου Σκοπέλου, με τίτλο «Χριστούγεννα στη Σκόπελο 1955–1957».
Η εύρεση αυτού του κειμένου ξύπνησε μνήμες από τα παιδικά του χρόνια στο νησί, τα οποία, παρότι τα έζησε σε πολύ μικρή ηλικία, παραμένουν ένα ξεχωριστό και πολύτιμο κομμάτι της ζωής του. Με οδηγό αυτές τις αναμνήσεις, αποφάσισε να μοιραστεί μαζί μας ένα δικό του κείμενο, γραμμένο πρόσφατα, αφιερωμένο στο Σχολείο της Δραχμής και τη δασκάλα του, την κυρία Λουίζα.
Στέλνει την επιστολή για να δημοσιευθεί και, κυρίως, με την προσδοκία ότι ίσως μέσα από αυτήν την κατάθεση μνήμης βρεθεί κάποιος παλιός συμμαθητής του ή συγγενής της αγαπημένης του δασκάλας, για να ξαναδεθούν νήματα του παρελθόντος.
Η κυρία Λουίζα και το σχολείο της δραχμής
Στην Σκόπελο μετακομίσαμε το 1955 όταν ήμουνα δύο χρονών. Ήταν μια από τις πολλές μεταθέσεις του πατέρα μου στον τριακονταετή και βίο του ως δημόσιος υπάλληλος.
Δεν ξέρω πόσοι από εσάς έχετε επισκευτεί το νησί των Σποράδων και έχετε ζήσει τον τουρισμό του και την φύση του. Στα μέσα της δεκαετίας του πενήντα, όπως θυμάμαι με τις παιδικές αναμνήσεις μου, ήταν τελείως διαφορετικά. Η υπέροχη φύση ήταν ακόμα πιο αισθητή και δεν υπήρχαν επισκέπτες. Οι κάτοικοι του νησιού, ήταν μαζεμένοι στην χώρα του νησιού, οι μεν άνδρες ναυτικοί οι περισσότεροι και φευγάτοι για το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου, κάποιοι ψαράδες και κάποιοι να φροντίζουν τα λιόδενδρα και να μαζεύουν τις ελιές και να κάνουν λάδι. Η δε τοπική βιοτεχνία του νησιού ήταν ένα λιοτρίβι για να κάνουν το λάδι και ένα μικρό σφαγείο. Στην Σκόπελο υπήρχε Δημοτικό σχολείο και τρεις τάξεις Γυμνασίου και τα λίγα αγόρια και κορίτσια που ήθελαν να σπουδάσουν και να τελειώσουν το Γυμνάσιο έπρεπε να ξενιτευτούν κυρίως στον Βόλο.
Η συγκοινωνία από και προς το νησί καθημερινά γινόταν με δύο πρώην ψαροκάικα τον Πασχάλη και την Κατερίνα. Αλόνησος, Σκόπελος, Σκιάθος, Βόλος εναλλάξ. Το ταξίδι, ο Θεός να το πει ταξίδι, πέντε-έξη ώρες στην θάλασσα με πολύ κούνημα ειδικα τον χειμώνα, δεν ήταν για ασθενικά στομάχια. Θυμάμαι την κύρα Βέτα την μάνα μου σκυμμένη στην κουπαστή να ταΐζει τα ψάρια της θάλασσας των Σποράδων με ότι είχε φάει την προηγούμενη μέρα.
Μια φορά την βδομάδα περνούσε και το Κύκνος που έκανε την γραμμή Πειραιάς, Σποράδες, Βόλος, Θεσσαλονίκη που στην παιδική μου φαντασία φάνταζε σαν το μεγαλύτερο πλοίο στον κόσμο. Παρετιπτόντως στα μέσα της δεκαετίας το ’60 αποσύρθηκε.
Ας πάμε όμως τώρα στην κυρία Λουίζα και το σχολείο της δραχμής. Μια γυναίκα που σημάδεψε τα παιδικά μου χρόνια και κατ’ επέκταση την ζωή μου. Η γνωριμία και η σχέση μας άρχισε όταν ήμουν πια τεσσάρων-πέντε χρονών σε ηλικία προσχολική. Ήταν η πρώτη δασκάλα μου που με πήρε από το χέρι και με έμπασε στα μονοπάτια της εκπαίδευσης και της μόρφωσης.
Η κυρία Λουίζα ήταν δασκάλα, αλλά τη σχέση της με την Σκόπελο δεν την γνωρίζω καλά. Δεν ξέρω αν ήταν σκοπελίτισα ή η καταγωγή της ήταν από αλλού. Ήταν μια γλυκύτατη γυναίκα με ευγενικό παρουσιαστικό, αρχοντικό θα έλεγα σήμερα, πρωτευουσιάνα στην όψη και την συμπεριφορά.
Είχε ξεκινήσει αυτό που ήταν γνωστό σαν το «Σχολείο της Δραχμής». Απευθυνόταν σε παιδιά προσχολικής ηλικίας σε μια εποχή που τα κρατικά Νηπιαγωγεία ήταν ανύπαρκτα στην Ελλάδα. Πηγαίναμε λοιπόν στο σπίτι της με ένα καρεκλάκι για να καθόμαστε κατά την διάρκεια του μαθήματος, ένα μικρό μαυροπίνακα σε ξύλινο πλαίσιο μια κιμωλία για να γράφουμε και ένα σφουγαράκι για να σβήνουμε. Δίναμε στην δασκάλα μας μια δραχμή την ημέρα, το αντίτιμο του μαθήματος. Και η κυρία Λουίζα μας μάθαινε «το Α το Βου, το ένα, δύο, τρία και τα μονά και τα ζυγά και όλη την Ιστορία», όπως λέει και το παιδικό ποιηματάκι.
Θέλω να πιστεύω πως ήμουνα πολύ καλός μαθητής. Την αγαπούσα την κυρία Λουίζα και θέλω να πιστεύω πως με αγαπούσε και αυτή. Παρ’ όλη την τρέλλα της ηλικίας μου και το ατίθασο έως και αγενές του χαρακτήρα μου οι ώρες μου στο σχολείο της δραχμής ήταν ώρες προσήλωσης και κατάνυξης. Τίποτε δεν μπορούσε να με αποσπάσει από την διδασκαλία της. Πρώτος να γράψω ό,τι έλεγε και πρώτος να σηκώσω το χέρι για να απαντήσω στις ερωτήσεις της. Και πάντα είχα απορίες και πάντα ρωτούσα και πάντα εκείνη μου απαντούσε και μου εξηγούσε με συνάφεια τις παιδικές μου εξερευνήσεις στον κόσμο της μάθησης. Να θυμάστε εδώ πως την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν βιβλία εξωσχολικά διαθέσιμα στα παιδιά της επαρχίας. Για το δε google ούτε λόγος.
Φύγαμε από την Σκόπελο για την Κατερίνη το καλοκαίρι του 1959, λίγο πριν αρχίσω το Δημοτικό. Με το καινούργιο το περιβάλον, σε μια πόλη που φάνταζε πολιτεία σε σχέση με την Σκόπελο, την αρχή της φοίτησης στο Δημοτικό σχολείες, τις νέες φιλιές και εξερευνήσεις, λέω την αμαρτία μου πως για καιρό την ξέχασε την κυρία Λουίζα. Πέρασαν τα χρόνια και όπως λέει και ο ποιητής η πρώτη δασκάλα μου πέρασε από την μνήμη στην καρδιά. Δεν την ξαναείδα έκτοτε την κυρία Λουίζα. Ούτε έμαθα ποτέ τι απόγινε. Στην μνήμη μου ξανάρθε όταν έκανα κι εγώ παιδιά και είδα πως η εκπαίδευση μετατρεπόνταν σε μια άνοστη κονσέρβα από αδιάφορους εκπαιδευτικούς και πολυάσχολους γονείς. Θυμήθηκα την αγάπη της και το μεράκι της, παρ’ όλες τις τότε καταστάσεις, να μας μάθει λίγα γράμματα με ένα μαυροπίνακα και μία κιμωλία. Και από τότε η μορφή της έχει σμίξει στην μνήμη και την καρδιά.
Ένα καθυστερημένο ευχαριστώ κυρία Λουίζα από ένα παλιό μαθητή σου που ποτέ δεν σε ξέχασε.
